Czym jest inteligencja cyfrowa i dlaczego ma znaczenie?

inteligencja cyfrowa

Nasza zależność od technologii wzrasta praktycznie z dnia na dzień. Przy czym można stwierdzić, że jest to dopiero początek cyfrowej rzeczywistości, do której zmierzamy wielkimi krokami. W nieustannie rozwijającym się świecie jedyną pewną są ciągłe zmiany wymagające od nas elastyczności i zdobywania kolejnych umiejętności, niezbędnych do kreowania upragnionej przyszłości. Umiejętności te składają się na inteligencję cyfrową (DQ), którą można szlifować przez całe życie. Może się wydawać, że termin ten odnosi się jedynie do najmłodszego pokolenia i dotyczy odległych czasów, które jeszcze nie nastały. Nic bardziej mylnego – w naszej globalnej wiosce inteligencja cyfrowa jest równie ważna dla każdego z nas jak inteligencja lingwistyczna, logiczno-matematyczna, czy emocjonalna.

Co to jest inteligencja cyfrowa?

DQ Institute definiuje inteligencję cyfrową jako „wszechstronny zestaw kompetencji technicznych, poznawczych, metapoznawczych i społeczno-emocjonalnych, które mają swoje podstawy w uniwersalnych wartościach moralnych i umożliwiają jednostkom stawianie czoła wyzwaniom oraz wykorzystywanie możliwości cyfrowego życia”. Podobnie jak iloraz inteligencji (IQ), inteligencję cyfrową można zmierzyć. Jest to standaryzowany pomiar, który pozwala określić wysokości inteligencji w zakresie poszczególnych kompetencji. Najbardziej optymalny okres adaptacyjny przypada na wczesny wiek życia dziecka, jednak rozwój umiejętności jest nieograniczony. Zależy przede wszystkim od ilości i jakości doświadczeń, które zdobywamy w trakcie obcowania z innowacyjnymi systemami i urządzeniami technologicznymi. Im pełniejszy jest nasz zestaw kompetencji, tym większe są nasze szanse nie tylko na czerpanie korzyści z digitalizacji świata i społeczeństwa, ale również na uniknięcie potencjalnych cyberzagrożeń.

Inteligencja cyfrowa a cyberbezpieczeństwo

Wśród 24 kompetencji uwzględnionych w indeksie DQ ważne miejsce zajmuje obszar cyberbezpieczeństwa. Występuje on w każdym z trzech opisywanych poziomów: obywatelstwa, kreatywności oraz konkurencyjności. Cyfrowa ochrona odnosi się do wiedzy na temat zagrożeń w sieci oraz zdolności do zabezpieczania siebie i swoich danych przy użyciu odpowiednich narzędzi. To także umiejętność ochrony własnej tożsamości oraz wizerunku firmy poprzez stosowanie szyfrowanych platform wymiany danych, oraz w pełni zabezpieczanych rozwiązań minimalizujących ryzyko utraty poufnych informacji.

Cyfrowe bezpieczeństwo skupia się na zagadnieniach związanych z bezpieczną komunikacją i aktywnością online. Wskazuje się tutaj na umiejętność identyfikacji zjawisk takich jak nękanie, stalking i dyskryminacja, oraz metody radzenia sobie z negatywnymi emocjami w sposób konstruktywny i budujący pozytywne społeczności w przestrzeni internetowej. Rozwijanie kompetencji w tym obszarze umożliwia nam rozpoznawanie szkodliwych praktyk marketingowych i propagandowych nakłaniających np. do hazardu, oraz unikanie zagrożeń z nich płynących.

Niezwykle ważnym aspektem inteligencji cyfrowej jest tzw. zarządzanie prywatnością. Zrozumienie, że prywatność należy do podstawowych praw człowieka także w świecie wirtualnym, jest podstawą bezpiecznego i swobodnego funkcjonowania w cyberświecie. W idealnej rzeczywistości każdy z nas miałby świadomość wagi wszystkich informacji, jakie zostawiamy o sobie w Internecie. Możliwe byłoby także gospodarowanie tym znaczącym zasobem tak, aby nie był wykorzystywany przez reklamodawców bez naszej zgody. Niestety sytuacja wygląda obecnie inaczej, a przed nami jeszcze długa droga do osiągnięcia ideału, o czym więcej wspominaliśmy w artykule na temat złudności prywatności w sieci.

Cyberbezpieczeństwo to tylko jeden z wielu obszarów, które pokrywa inteligencja cyfrowa. Ważnymi kompetencjami przyszłości – a właściwie już teraźniejszości – są m.in. budowanie własnej cyfrowej tożsamości, tworzenie zdrowych społeczności, krytyczne analizowanie informacji znalezionych w Internecie oraz bezpieczne korzystanie z mediów społecznościowych i innych technologii. Wszystkie te umiejętności są niezwykle istotne z edukacyjnego punktu widzenia. Konsekwentne ich promowanie i rozwijanie u najmłodszych obywateli cyberświata pozwoli na wykształcenie społeczeństwa w pełni przystosowanego do dynamiki zmian świata jutra.